Müzik sadece doğru notaları doğru zamanda çalmaktan ibaret değildir. Bir parçayı robotik bir icradan ayırıp ona ruh ve duygu katan şey, nüanslar ve detaylardır. İşte bu noktada “Müzikal Süslemeler” (İngilizce: Ornaments) devreye girer.
Müzikal süslemeler, ana melodiyi zenginleştirmek, ona renk katmak ve icracının ustalığını göstermek için notaların etrafına eklenen kısa, hızlı müzikal figürlerdir.
1. Çarpmalar (The Grace Notes)
Çarpmalar, ana notadan hemen önce çalınan küçük notalarla gösterilir. İcrada hız ve vurgu açısından ikiye ayrılırlar.
a) Kısa Çarpma (Acciaccatura) Görseldeki ilk örnekte göreceğiniz üzere, kuyruğunda bir çizgi olan küçük bir nota ile gösterilir. “Ezilmiş nota” olarak da bilinir. Ana vuruştan hemen önce, mümkün olduğunca hızlı bir şekilde çalınıp derhal ana notaya geçilir. Neredeyse ana notayla aynı anda tınlar gibi keskin bir efekt yaratır.
b) Uzun Çarpma (Appoggiatura) Kuyruğunda çizgi olmayan küçük bir nota ile gösterilir. “Yaslanan nota” anlamına gelir. Kısa çarpmanın aksine, bu süsleme ana notanın süresinden “çalar”. Genellikle ana notanın değerinin yarısı kadar bir süreye sahip olur ve vuruşun tam üzerine basılarak güçlü bir şekilde hissettirilir, ardından daha yumuşak bir şekilde ana notaya çözülür.
2. Mordentler (The Mordents)
Mordentler, ana nota ile onun hemen yanındaki (üstündeki veya altındaki) komşu nota arasındaki hızlı bir gidip gelme hareketidir.
a) Üst Mordent Kısa, dalgalı bir çizgi (bazen ortasında dikey bir çizgi ile) ile gösterilir. Bu işaret, ana notayı çalıp, çok hızlı bir şekilde bir üstteki notaya dokunup tekrar ana notaya dönmeniz gerektiği anlamına gelir (Örnek: Do – Re – Do).
b) Alt Mordent Üst mordent işaretinin ortasından geçen dikey bir çizgi ile gösterilir. Hareketi tersine çevirir. Ana notayı çalıp, hızlıca bir alttaki notaya dokunup tekrar ana notaya dönersiniz (Örnek: Do – Si – Do).
3. Gruppetto (The Turn)
Yatık bir “S” harfine benzeyen bu zarif süsleme, ana notanın etrafında bir dönüş hareketi yapar.
a) Gruppetto (Turn) İşaret notanın üzerindeyse, genellikle şu sırayla çalınır: Ana notanın bir üstü, ana nota, ana notanın bir altı ve tekrar ana nota. Bu dört nota, ana notanın süresi içine hızlıca sığdırılır.
b) Ters Gruppetto (Inverted Turn) İşaret ters çevrilmiş yatık “S” şeklindedir (veya bazen normal işaretin ortasından bir çizgi geçer). Hareketi tersine başlatır: Ana notanın bir altı, ana nota, ana notanın bir üstü ve tekrar ana nota.
4. Tril (The Trill)
Tril (Trill) Genellikle “tr” harfleri ve bazen devamında dalgalı bir çizgi ile gösterilir. Müzikteki en gösterişli süslemelerden biridir. Ana nota ile onun bir üstündeki komşu nota arasında, notanın süresi boyunca yapılan çok hızlı ve kesintisiz bir dalgalanmadır. İcracının parmak hızını ve kontrolünü gösterir.
Sonuç: Pratik Mükemmelleştirir
Müzikal süslemeler ilk başta korkutucu görünebilir. Özellikle hızlı pasajlarda parmaklarınızın birbirine dolandığını hissedebilirsiniz.
Önemli İpucu: Süslemeleri çalışırken acele etmeyin. Önce süslemeyi oluşturan notaları çok yavaş bir tempoda, ritmik olarak tam olarak ne yaptığınızı anlayarak çalın. Kas hafızanız geliştikçe hızı kademeli olarak artırın.
Bu küçük işaretler, notaları sadece okumak ile onları gerçekten “yorumlamak” arasındaki farkı yaratır.
